توهم سود در بازار کامیون؛ چرا رشد قیمت لاستیک، سود رانندگان را می بلعد؟ - مجله سفرنامه ترکیه

کالبدشکافی اعداد؛ رشد 76 درصدی در برابر رشد 143 درصدی

بیت ران، محسن هاتفی: برای درک بهتر شرایط، بیایید به استعلامات قیمتی در بازه زمانی بهمن 1404 تا شهریور 1405 نگاه کنیم.

1. شرایط قیمت کامیون (مانند MAN 500 ده چرخ):

بر اساس استعلامات از شهرک کامیون داران، قیمت این دستگاه از حدود 10.5 میلیارد تومان به 18.5 میلیارد تومان رسیده است. یعنی حدود 76 درصد رشد.

2. شرایط قیمت لاستیک (شاخص سایز 385/65R22.5):

در مقابل، قیمت همین لاستیک در جاده ساوه از 70 میلیون تومان به 170 میلیون تومان رسیده است. یعنی حدود 143 درصد رشد.

نتیجه تکان دهنده: رشد قیمت لاستیک تقریباً دو برابر رشد قیمت خودِ کامیون بوده است. این یعنی راننده در هر بار تعویض لاستیک، ضربه شدیدتری نسبت به سود احتمالی فروش ماشین دریافت می نماید.

پارادوکس لاستیک داخلی و وارداتی

در آنالیز های تکمیلی، لاستیک های وارداتی (مدل GT) را نیز مورد سنجش قرار دادیم. نتایج نشان داد که لاستیک وارداتی GT در همین بازه زمانی حدود 115 درصد رشد قیمت داشته است. اینجا یک سوال جدی ایجاد می گردد: چرا لاستیک فراوری داخل با رشد 143 درصدی، سریع تر و بیشتر از نمونه وارداتی گران شده است؟ هرچند پاسخ این سؤال در پیچیدگی های زنجیره فراوری و توزیع نهفته است، اما برای راننده، نتیجه یکسان است: هزینه ای بسیار بیشتر از توان.

سود روی کاغذ، هزینه در جاده؛ توهم ثروت

بسیاری تصور می نمایند افزایش قیمت کامیون به معنای پولدار شدن راننده است. اما باید بین افزایش ارزش دارایی و سود واقعی تفاوت قائل شویم.

- سود کاغذی: افزایش قیمت ماشین تا زمانی که فروخته نگردد، پول نقد نیست.

- هزینه واقعی: استهلاک بدنه، مصرف روغن و فیلتر، بیمه، معاینه فنی و به خصوص تعویض لاستیک ها، همگی هزینه هایی هستند که راننده باید به صورت نقدی و روزانه پرداخت کند.

اگر یک راننده در بهمن ماه به جای خرید کامیون، تمام پولش را صرف خرید لاستیک می کرد، امروز ارزش سرمایه اش بسیار بیشتر از قیمت فعلی کامیون بود! این نشان می دهد که تورم در بخش قطعات مصرفی، بسیار شدیدتر از تورور در بخش دارایی های سرمایه ای عمل نموده است.

همه کامیون را می بینند؛ لاستیک های سیاه را نه!

علت رایج بودن تصور سودآوری کامیون داران این است که ما فقط چیزی را می بینیم که جلوی چشم است. ما قیمت کامیون را در آگهی ها می بینیم، اما هزینه تعمیرات را نه. افزایش ارزش ماشین را حساب می کنیم، اما استهلاک آن را نمی بینیم.

برای یک راننده، اصل ماجرا نه قیمت روی آگهی، بلکه اقتصاد واقعی کار کردن است. راننده از افزایش قیمت کامیون الزاماً پول نقد دریافت نمی نماید؛ اما افزایش قیمت لاستیک و قطعات را مستقیماً از جیب پرداخت می نماید.

دفعه بعد که شنیدیم کامیون گران شده و صاحبش سود نموده، باید بپرسیم: هزینه کار کردن با همان کامیون چقدر گران شده است؟

خلاصه این گزارش در یک تضاد تلخ نهفته است: کامیون 76 درصد گران شد؛ اما لاستیک 143 درصد. همه کامیون گران شده را می بینند، اما لاستیک های سیاه زیر آن را نه.